Polacy obecni byli na Dolnym Śląsku zawsze, nawet podczas największej presji germanizacji i hitleryzmu. I wielu niezłomnie wierzyło, że Polska na ziemie nad Odrą i Nysą Łużycką powróci.

Władze niemieckie zacierały ślady polskości, wpajając społeczeństwu, że to odwieczna ziemia germańska. W pruskich i hitlerowskich planach Dolny Śląsk stanowił klin do wyprowadzania uderzeń przeciwko Słowiańszczyźnie. Nawet gdy już II wojna światowa dobiegała końca, siły niemieckie stawiały zacięty opór. Miasta wzdłuż Odry zamieniano w twierdze mające opóźnić marsz na Berlin.

Obejmowanie władzy w Oleśnicy, Trzebnicy, Wrocławiu, Legnicy, Zgorzelcu czy Jeleniej Górze w pierwszych miesiącach szybko napotkało problemy. Brakowało wszystkiego - organizacji, opieki lekarskiej, komunikacji, a zwłaszcza poczucia bezpieczeństwa. A już nadciągały pierwsze transporty Polaków wysiedlanych z Kresów.

Ludność niemiecka na Dolnym Śląsku wciąż żywiła nadzieję, że uda się jej tam pozostać. Często wspierały ją radzieckie Komendantury Wojenne potrzebujące rąk do demontażu "trofiejnych" fabryk. Ograbiony Dolny Śląsk Stalin postanowił jednak ostatecznie przekazać polskim, a nie niemieckim komunistom.

Niniejsza książka ukazuje atmosferę przełomowych lat 1945-47 przez pryzmat losów zwykłych ludzi. Koncentruje się przede wszystkim na tych, którzy zdecydowali się przyjechać na Dolny Śląsk, by włączyć się w wielki historyczny proces powrotu Polski na te piastowskie ziemie. Każda z miejscowości miała bohaterów, którzy położyli w tym wielkie zasługi.